АҲОЛИНИНГ ҚОНУН ВА ОДИЛ СУДЛОВГА ИШОНЧИ ҚАЧОН ОРТАДИ?
Қонун устуворлиги жамиятда адолат ва тинчликнинг пойдевори ҳисобланади. Қонун фақат қоғозда эмас, ҳаётда ҳам амал қилгандагина халқ давлатга ишонади,суд ҳокимияти эса ҳақиқий адолат рамзига айланади. Ўзбекистондаги ислоҳотлар жараёнида қонун устуворлигини ҳаётга татбиқ этиш муҳим аҳамият касб этмоқда. Сўнгги йилларда Ўзбекистонда суд-ҳуқуқ тизимида муҳим қадамлар ташланди.Судьялар мустақиллиги кафолатланмоқда, одил судлов принциплари Конституция даражасида мустаҳкамланди. Аммо бу ўзгаришларнинг ҳаётда сезилиши учун халқнинг ҳуқуқий маданияти ва ишончи ҳам юксалиши керак. Қонунни фақат “жазо воситаси” деб эмас, балки “адолатни тикловчи восита” сифатида англаш — ҳақиқий ҳуқуқий маданият белгисидир. Суд қарорларининг очиқ эълон қилиниши, суд мажлисларида ОАВ вакилларининг иштироки, ахборот тизимларининг жорий этилиши — буларнинг барчаси қонуннинг ҳаётда устувор бўлишига хизмат қилади. Бироқ баъзи ҳолларда фуқаролар “адолат фақат қоғозда”, деган фикрни билдиришади. Бу ишончсизликни йўқотишнинг ягона йўли — очиқлик, ҳисобдорлик ва инсонпарвар муносабатдир. Судьянинг ҳар бир қарори фақат қонунгагина эмас, инсон виждонига ҳам таяниш керак. Қонун устуворлиги — фақат давлат сиёсати эмас, бу халқ ва ҳокимият ўртасидаги ишонч кўпригидир. Қонун қоғозда эмас, ҳаётда устувор бўлса — адолат давлатнинг юрагида томир отади. Ҳақиқий демократик жамиятда қонун нафақат ҳужжатларда, балки ҳар бир инсон онгида яшайди. Ўзбекистондаги ислоҳотлар жараёнида қонун устуворлигини ҳаётга татбиқ этиш муҳим аҳамиятга эга. Суд-ҳуқуқ тизимидаги ўзгаришлар, судьялар мустақиллигининг кафолатланиши ва одил судлов принципларининг Конституция даражасида мустаҳкамланиши қонун устуворлигини таъминлашга қаратилган қадамлардир. Аммо, қонуннинг ҳаётда устувор бўлиши учун халқнинг ҳуқуқий маданияти ва ишончи ҳам муҳимдир. Қонунни фақат “жазо воситаси” деб эмас, балки “адолатни тикловчи восита” сифатида англаш — ҳақиқий ҳуқуқий маданият белгисидир.Суд қарорларининг очиқ эълон қилиниши, суд мажлисларида ОАВ вакилларининг иштироки, ахборот тизимларининг жорий этилиши — буларнинг барчаси қонуннинг ҳаётда устувор бўлишига хизмат қилади. Бироқ, баъзи ҳолларда фуқаролар “адолат фақат қоғозда” деган фикрни билдиришади. Бу ишончсизликни йўқотишнинг ягона йўли — очиқлик, ҳисобдорлик ва инсонпарвар муносабатдир. Судьянинг ҳар бир қарори фақат қонунгагина эмас, инсон виждонига ҳам таяниш керак. Қонун устуворлиги — фақат давлат сиёсати эмас, бу халқ ва ҳокимият ўртасидаги ишонч кўпригидир. Қонун қоғозда эмас, ҳаётда устувор бўлса — адолат давлатнинг юрагида томир отади. Ҳақиқий демократик жамиятда қонун нафақат ҳужжатларда, балки ҳар бир инсон онгида яшайди. 1. Ҳуқуқий таълимни кучайтириш: Фуқароларнинг ҳуқуқий маданиятини ошириш мақсадида мактабларда, олий таълим муассасаларида ва жамоат ташкилотларида ҳуқуқий таълимни кучайтириш зарур. 2. Суд-ҳуқуқ тизимининг шаффофлигини таъминлаш: Суд қарорларининг очиқ эълон қилиниши, суд мажлисларида ОАВ вакилларининг иштироки, ахборот тизимларининг жорий этилиши орқали суд-ҳуқуқ тизимининг шаффофлигини таъминлаш керак. 3. Инсонпарварлик ва ҳисобдорликни ривожлантириш: Давлат органлари ва судьялар ўз фаолиятида инсонпарварлик ва ҳисобдорликни асосий принцип сифатида қабул қилиши лозим. 4. Қонун устуворлигини ҳаётга татбиқ этиш: Қонун фақат қоғозда эмас, ҳаётда ҳам амал қилгандагина халқ давлатга ишонади. Шунинг учун қонун устуворлигини ҳаётга татбиқ этишга алоҳида эътибор қаратиш керак. Қонун устуворлигини ҳаётга татбиқ этиш орқали Ўзбекистонда ҳақиқий демократик жамиятни барпо этиш мумкин.
Фаёзабону ОАВ Haqiqat.uz Таҳририяти маҳсус мухбири