70 СОТИХ ЕР МАСАЛАСИ НЕГА ҲАНУЗ ОЧИҚ? КАДАСТР МУТАХАССИСЛАРИ БИЛАН ЎТКАЗИЛГАН СУРИШТИРУВ НАТИЖАСИ ҚАНДАЙ БЎЛДИ?
Бош прокурор назоратида жойига чиқиб текширув ўтказилиши сўралаётган мурожаат — HAQIQAT.UZ журналист минбари Бухоро вилояти, Ғиждувон тумани.
Ассалому алайкум, ҳурматли юртдошлар! Сиз HAQIQAT.UZ расмий ахборот-таҳлилий интернет нашрининг навбатдаги журналистик суриштируви билан танишасиз. Бугунги мавзу — Бухоро вилояти Ғиждувон туманидаги «Ғиждувон Йўловчи Сервис» МЧЖга дахлдор бўлган 70 сотих ер майдони атрофида юзага келган ва мурожаатчи баёнига кўра, ҳанузгача ўзининг аниқ ҳуқуқий ечимини топмаган масала.
Энг эътиборли жиҳати шундаки, бу мурожаат таҳририят учун янги эмас. Таҳририят маълумотига кўра, мазкур масала юзасидан бир неча бор журналистик суриштирув ўтказилган, Давлат кадастр палатаси мутахассислари билан ҳамкорликда ҳолатни ўрганиш ишлари амалга оширилган. Бироқ бугун ҳам асосий савол очиқ:
70 сотих ернинг ҳуқуқий мақоми қандай ва ушбу масала бўйича қандай якуний, ҳужжатларга асосланган хулосага келинган? БИР НЕЧА БОР ЎРГАНИШ ЎТКАЗИЛДИ. НЕГА САВОЛЛАР ҲАНУЗ ОЧИҚ? «Ғиждувон Йўловчи Сервис» МЧЖ раҳбари Ғайрат Аъзамовнинг мурожаатида таъкидланишича, жамиятга дахлдор бўлган 70 сотих ер майдонидан бошқа шахслар фойдаланиб келмоқда.
Мурожаатчи ер майдони жамиятнинг розилигисиз бошқа шахслар фойдаланишига берилгани, шунингдек, унинг ҳокимлик захирасига ўтказилганига оид ҳуқуқий асослар масаласида саволлар мавжудлигини билдирмоқда.
Бу ҳолатларнинг ҳақиқий мазмунини аниқлаш учун ер ажратишга оид дастлабки ҳужжатлар, кадастр маълумотлари, давлат рўйхатидан ўтказиш ёзувлари, ердан фойдаланишга асос бўлган қарорлар ва бошқа тегишли материаллар ўзаро солиштирилиши керак. Таҳририятнинг маълум қилишича, масала юзасидан Давлат кадастр палатаси мутахассислари билан ҳамкорликда бир неча бор ўрганиш ишлари олиб борилган.
Шундай экан, жамоатчилик учун муҳим саволлар пайдо бўлади: — Ўтказилган журналистик суриштирувлар ва ўрганишлар қандай натижа берди?
— 70 сотих ер майдонининг амалдаги ҳуқуқий мақоми тўлиқ аниқландими?
— Ердан бошқа шахслар фойдаланаётган бўлса, бунинг ҳуқуқий асоси қайси ҳужжат билан тасдиқланади?
— Ер майдони давлат захирасига ўтказилган бўлса, тегишли қарор мавжудми ва у қонунчилик талабларига мувофиқ қабул қилинганми?
— Мурожаатчи кўтарган масала юзасидан прокуратура органлари қандай текширув ўтказган ва қандай ҳуқуқий хулосага келган?
Бу саволларга тахмин билан эмас, расмий ҳужжатлар ва ваколатли идораларнинг асослантирилган муносабати билан жавоб бериш зарур. МУРОЖААТЧИНИНГ ЭЪТИРОЗИ: «МАСАЛАМ МАЗМУНАН ЎРГАНИЛМАДИ» Ғайрат Аъзамов ўз мурожаатида Кадастр агентлигининг тегишли органлари, Бухоро вилояти прокуратураси, Бош прокуратура ва Президент Администрациясига мурожаат қилганини баён этган.
Унинг фикрича, мурожаатларига қарамай, масаланинг моҳиятини тўлиқ очиб берадиган ва ер майдонининг ҳуқуқий мақомига аниқлик киритадиган натижали текширув ўтказилмаган. Мурожаатчи ўз эътирозида тегишли идоралар унинг талабларини мазмунан ўрганмагани ҳақидаги фикрини билдирмоқда.
Албатта, бу баёнотга холис ҳуқуқий баҳо бериш учун мурожаатларнинг асл нусхалари, идоралар жавоблари, текширув далолатномалари ва қабул қилинган қарорларни ўрганиш талаб этилади.
Зеро, мурожаатга расмий жавоб берилгани билан унинг мазмунидаги барча саволларга тўлиқ жавоб берилгани бир хил тушунча эмас.
Айни вақтда, расмий жавобларни ва текширув материалларини кўрмасдан туриб, идоралар умуман иш олиб бормаган, деган қатъий хулоса ҳам чиқариб бўлмайди. Масаланинг моҳияти — мурожаатга жавоб берилган-берилмаганидагина эмас, балки ернинг ҳуқуқий мақоми ва мурожаатчининг далиллари ҳақиқатан ҳам тўлиқ текширилган-текширилмаганидадир.
ҲУҚУҚИЙ ТАҲЛИЛ: ЕРНИНГ МАҚОМИ ҲУЖЖАТЛАР БИЛАН АНИҚЛАНАДИ
Ўзбекистон Республикасининг Ер кодекси ер муносабатларини тартибга солувчи асосий ҳуқуқий ҳужжатлардан биридир.
Ер кодексининг 15-моддасида давлат ер кадастри ерларнинг ҳуқуқий режими, тоифаси, жойлашган манзили, ўлчамлари ва ер участкаларига бўлган ҳуқуқлар ҳақидаги зарур маълумотлар тизими сифатида белгиланган.
Шунингдек, Кодекснинг 17-моддаси юридик шахсларнинг ер участкаларига бўлган ҳуқуқлари қонунчиликда белгиланган асослар бўйича вужудга келишини назарда тутади.
Расмий манба: https://lex.uz/uz/acts/-152653 Ушбу нормалардан келиб чиқиб, мазкур ҳолатни ўрганишда қуйидаги ҳужжатлар муҳим аҳамият касб этади:
1. Жамиятнинг ер участкасидан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатлар.
2. Ер майдонининг кадастр маълумотлари ва давлат рўйхатидан ўтказилган ҳуқуқлар ҳақидаги маълумотлар.
3. Ерни олиб қўйиш, ҳуқуқни бекор қилиш, ўзгартириш ёки давлат захирасига ўтказишга оид қарорлар — агар бундай қарорлар мавжуд бўлса.
4. Бошқа шахсларга ердан фойдаланиш ҳуқуқи берилганини тасдиқловчи ҳужжатлар — агар мавжуд бўлса. 5.
Аввалги мурожаатлар бўйича ваколатли идоралар томонидан тузилган текширув материаллари ва қабул қилинган қарорлар.
Муҳим жиҳат: ер майдонининг давлат захирасига ўтказилгани ёки бошқа шахсларга қонунга хилоф равишда берилгани ҳозирча тақдим этилган маълумотлар асосида қатъий тасдиқланган эмас.
Шу сабабли бу ҳолатлар тегишли ҳужжатлар асосида текширилиши шарт.
БОШ ПРОКУРАТУРА ЭЪТИБОРИГА: ЖОЙИГА ЧИҚИБ ЎРГАНИШ МАСАЛАСИ КЎРИБ ЧИҚИЛСИН
Ғайрат Аъзамов мурожаатида Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг шахсий қабулига кириш истагини билдириб, ишни юқори турувчи прокуратура органи назоратида ўрганишни сўрамоқда.
Шу муносабат билан мурожаатчи қўйган масалаларни қонунчиликда белгиланган тартибда кўриб чиқиш, аввалги текширувлар натижаларини ўрганиш ва зарурат бўлса, ваколатли мутахассислар иштирокида жойига чиққан ҳолда текширув ташкил этиш масаласини кўриб чиқиш мақсадга мувофиқ. Бунда қуйидагиларга аниқлик киритилиши лозим:
— Ер майдонининг ҳуқуқий мақоми қандай?
—
Жамиятнинг ерга бўлган ҳуқуқлари қонуний тартибда расмийлаштирилганми?
— Ердан амалда фойдаланаётган шахсларнинг ҳуқуқий асослари мавжудми?
— Агар ерни давлат захирасига ўтказиш ҳақида қарор қабул қилинган бўлса, унинг қонунийлиги текширилганми?
— Аввалги мурожаатлар бўйича қандай амалий ишлар бажарилган ва қандай қарорлар қабул қилинган?
— Мурожаатчи билдирган эътирозларга ҳужжатлар асосида жавоб берилганми?
Агар қонунбузилиш аломатлари аниқланса, қонунчиликда белгиланган чоралар кўрилиши, агар даъволар тасдиқланмаса, бу ҳақда асослантирилган ҳуқуқий тушунтириш берилиши керак.
ПРЕЗИДЕНТ АДМИНИСТРАЦИЯСИ ВА КАДАСТР ОРГАНЛАРИ ЭЪТИБОРИГА Мазкур мурожаат юзасидан яна бир муҳим жиҳат бор: бир неча марта ўрганиш ўтказилган бўлса, унинг якуний натижаси нимадан иборат экани мурожаатчи ва жамоатчилик учун тушунарли бўлиши лозим.
Кадастр органларидан ер майдонининг ҳуқуқий мақомига оид маълумотларни, ердан фойдаланишга асос бўлган ҳужжатларни ва аввалги ўрганишлар натижаларини ваколат доирасида текшириш сўралади.
Прокуратура органларидан эса мурожаатда келтирилган ҳолатларга ҳуқуқий баҳо бериш, аввалги кўриб чиқиш жараёнини зарурат бўлса текшириш ва қонунчиликда белгиланган тартибда асослантирилган жавоб бериш масаласига эътибор қаратиш сўралади.
Президент Администрациясига мурожаатлар билан ишлаш жараёнида масаланинг мазмунан кўриб чиқилгани ва тегишли идораларнинг жавоблари мурожаатдаги саволларга жавоб бераётгани масаласини ваколати доирасида кўриб чиқиш сўралади.
Бу талаблар муайян идора ёки мансабдор шахсни олдиндан айбдор деб эълон қилиш эмас.
Бу — ҳуқуқий аниқлик, холислик ва қонунийликни таъминлашга қаратилган журналистик позиция.
HAQIQAT.UZ ЖУРНАЛИСТ МИНБАРИ: СУРИШТИРУВНИНГ ЯКУНИ ҚАЕРДА?
Ҳурматли юртдошлар!
Таҳририят томонидан бир неча бор ўрганилган масала бўйича асосий савол ҳануз ўз аҳамиятини йўқотгани йўқ.
Агар 70 сотих ер майдонига оид барча ҳужжатлар мавжуд бўлса, уларни ўрганиш ва ҳуқуқий мақомни аниқлаш мумкин.
Агар ҳуқуқий асосларда зиддиятлар мавжуд бўлса, уларга ваколатли органлар баҳо бериши керак. Энг муҳими, мурожаатчи кўтарган масала фақат идорадан идорага юбориладиган хатлар доирасида қолиб кетмаслиги, балки унинг мазмуни бўйича аниқ ва асослантирилган хулоса бўлиши зарур.
Ғайрат Аъзамовнинг мурожаатидаги даъволар тасдиқланадими ёки йўқми — буни фақат ҳужжатлар ва қонуний текширув натижалари кўрсатади. HAQIQAT.UZ таҳририяти Бош прокуратура, Кадастр агентлигининг тегишли органлари ва бошқа ваколатли идораларнинг расмий муносабатини олишга тайёр.
Манфаатдор томонларнинг тушунтиришлари ҳам холислик тамойили асосида ёритилиши мумкин.
70 СОТИХ ЕР МАСАЛАСИ: НЕГА ҲАНУЗ ОЧИҚ?
Кадастр билан ҳамкорликдаги суриштирув — қандай натижа берди?
«Ғиждувон Йўловчи Сервис» МЧЖ мурожаати:
70 сотих ер масаласи бўйича Бош прокурор назоратида текширув сўралмоқда
